{"id":132,"date":"2026-04-29T07:00:38","date_gmt":"2026-04-29T06:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132"},"modified":"2026-04-29T07:00:39","modified_gmt":"2026-04-29T06:00:39","slug":"le-nombre-pi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132","title":{"rendered":"Le nombre Pi"},"content":{"rendered":"\n<!DOCTYPE html>\n<html lang=\"fr\">\n<head>\n<meta charset=\"UTF-8\">\n<meta name=\"viewport\" content=\"width=device-width, initial-scale=1.0\">\n<title>Le nombre \u03c0 : 3,14159&#8230; mais jusqu&rsquo;o\u00f9 ? \u2014 MathsVivantes<\/title>\n<link href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\/css2?family=Playfair+Display:ital,wght@0,400;0,700;1,400&#038;family=Source+Serif+4:ital,wght@0,300;0,400;0,600;1,300;1,400&#038;display=swap\" rel=\"stylesheet\">\n<style>\n  :root {\n    --noir: #0f0e0b;\n    --creme: #f5f0e8;\n    --cobalt: #0a1a4a;\n    --cobalt-clair: #2a4aaa;\n    --cobalt-pale: #eef0ff;\n    --or: #c8a010;\n    --or-clair: #f0d060;\n    --rouge: #b03a2e;\n    --gris: #6b6560;\n    --gris-clair: #e8e2d8;\n  }\n\n  * { margin: 0; padding: 0; box-sizing: border-box; }\n\n  body {\n    background-color: var(--creme);\n    color: var(--noir);\n    font-family: 'Source Serif 4', Georgia, serif;\n    font-weight: 300;\n    line-height: 1.8;\n  }\n\n  .hero {\n    background: #04091a;\n    color: var(--creme);\n    padding: 80px 40px 70px;\n    position: relative;\n    overflow: hidden;\n  }\n  .hero::before {\n    content: \"\u03c0 \u03c0 \u03c0 \u03c0\";\n    position: absolute;\n    top: 10px; right: 30px;\n    font-size: 8rem;\n    opacity: 0.04;\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    letter-spacing: 0.2em;\n  }\n  .hero-inner { max-width: 760px; margin: 0 auto; }\n\n  .article-rubrique {\n    display: inline-block;\n    background: var(--cobalt-clair);\n    color: white;\n    font-size: 0.7rem;\n    letter-spacing: 0.18em;\n    text-transform: uppercase;\n    padding: 4px 12px;\n    margin-bottom: 24px;\n    font-weight: 600;\n  }\n\n  .hero h1 {\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    font-size: clamp(2rem, 5vw, 3.4rem);\n    line-height: 1.2;\n    margin-bottom: 24px;\n    font-weight: 700;\n  }\n  .hero h1 em { color: var(--or-clair); font-style: italic; }\n\n  .hero-intro {\n    font-size: 1.15rem;\n    opacity: 0.75;\n    max-width: 600px;\n    font-style: italic;\n    border-left: 3px solid var(--cobalt-clair);\n    padding-left: 20px;\n    margin-bottom: 32px;\n  }\n  .meta { font-size: 0.8rem; opacity: 0.45; letter-spacing: 0.08em; text-transform: uppercase; }\n\n  .article-body { max-width: 760px; margin: 0 auto; padding: 60px 40px 80px; }\n  .article-body p { font-size: 1.05rem; margin-bottom: 1.6em; color: #2a2520; }\n\n  h2 {\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    font-size: 1.6rem;\n    margin: 2.5em 0 0.8em;\n    color: var(--noir);\n    font-weight: 700;\n  }\n  h2::before { content: \"\u00a7 \"; color: var(--cobalt-clair); }\n\n  h3 {\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    font-size: 1.15rem;\n    font-weight: 700;\n    margin: 1.8em 0 0.6em;\n    color: var(--cobalt);\n  }\n\n  .encadre {\n    border: 1.5px solid var(--cobalt-clair);\n    background: white;\n    padding: 24px 28px;\n    margin: 2em 0;\n    position: relative;\n  }\n  .encadre-titre {\n    position: absolute;\n    top: -12px; left: 20px;\n    background: white;\n    padding: 0 8px;\n    font-size: 0.72rem;\n    letter-spacing: 0.15em;\n    text-transform: uppercase;\n    color: var(--cobalt-clair);\n    font-weight: 600;\n  }\n  .encadre p { margin-bottom: 0.8em; font-size: 0.98rem; }\n  .encadre p:last-child { margin-bottom: 0; }\n\n  .encadre-histoire {\n    background: #04091a;\n    color: var(--creme);\n    border: none;\n    padding: 32px 36px;\n    margin: 2.5em 0;\n  }\n  .encadre-histoire .encadre-titre { background: #04091a; color: var(--or-clair); }\n  .encadre-histoire p { color: rgba(245,240,232,0.85); }\n\n  .definition {\n    background: var(--cobalt-pale);\n    border-left: 4px solid var(--cobalt-clair);\n    padding: 20px 24px;\n    margin: 1.8em 0;\n    font-style: italic;\n  }\n  .definition strong { font-style: normal; color: var(--cobalt); font-family: 'Playfair Display', serif; }\n\n  \/* DIGITS DE PI *\/\n  .pi-digits {\n    background: #04091a;\n    color: var(--creme);\n    padding: 24px 28px;\n    margin: 2em 0;\n    font-family: 'Courier New', monospace;\n    font-size: 0.95rem;\n    line-height: 2;\n    letter-spacing: 0.05em;\n    overflow-x: auto;\n  }\n  .pi-digits .pi-sym {\n    color: var(--or-clair);\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    font-size: 1.4rem;\n    font-weight: 700;\n  }\n  .pi-digits .d1 { color: #80b0ff; }\n  .pi-digits .d2 { color: #80ffb0; }\n  .pi-digits .d3 { color: #ffb080; }\n  .pi-digits .d4 { color: #ff8080; }\n\n  .schema-container {\n    background: white;\n    border: 1.5px solid var(--cobalt-clair);\n    padding: 24px;\n    margin: 2em 0;\n    text-align: center;\n  }\n  .schema-titre {\n    font-size: 0.72rem;\n    letter-spacing: 0.15em;\n    text-transform: uppercase;\n    color: var(--cobalt-clair);\n    font-weight: 600;\n    margin-bottom: 16px;\n  }\n\n  .formule {\n    text-align: center;\n    font-size: 1.3rem;\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    margin: 1.5em 0;\n    color: var(--noir);\n    padding: 16px;\n    background: white;\n    border-top: 2px solid var(--cobalt-clair);\n    border-bottom: 2px solid var(--cobalt-clair);\n  }\n\n  .etape {\n    background: white;\n    border-left: 3px solid var(--cobalt-clair);\n    padding: 12px 20px;\n    margin: 0.6em 0;\n    font-size: 0.97rem;\n  }\n  .etape-numero { font-family: 'Playfair Display', serif; font-weight: 700; color: var(--cobalt-clair); margin-right: 8px; }\n\n  \/* TIMELINE *\/\n  .timeline { margin: 2em 0; }\n  .timeline-item {\n    display: flex;\n    gap: 20px;\n    margin-bottom: 20px;\n    align-items: flex-start;\n  }\n  .timeline-date {\n    min-width: 110px;\n    text-align: right;\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    font-size: 0.9rem;\n    font-weight: 700;\n    color: var(--cobalt-clair);\n    padding-top: 2px;\n  }\n  .timeline-dot {\n    min-width: 12px;\n    height: 12px;\n    background: var(--cobalt-clair);\n    border-radius: 50%;\n    margin-top: 5px;\n    flex-shrink: 0;\n  }\n  .timeline-content { font-size: 0.97rem; color: #2a2520; }\n  .timeline-content strong { color: var(--cobalt); }\n\n  .table-container { overflow-x: auto; margin: 2em 0; }\n  table { width: 100%; border-collapse: collapse; background: white; font-size: 0.95rem; }\n  th { background: var(--cobalt); color: white; padding: 12px 16px; text-align: center; font-family: 'Playfair Display', serif; font-weight: 400; }\n  td { padding: 10px 16px; text-align: center; border-bottom: 1px solid var(--gris-clair); color: #2a2520; }\n  tr:last-child td { border-bottom: none; }\n  tr:nth-child(even) td { background: #f0f2ff; }\n\n  .code-block {\n    background: #04091a;\n    color: #c0d0f0;\n    padding: 24px 28px;\n    margin: 2em 0;\n    font-family: 'Courier New', monospace;\n    font-size: 0.88rem;\n    line-height: 1.7;\n    overflow-x: auto;\n    position: relative;\n  }\n  .code-label { position: absolute; top: 8px; right: 12px; font-size: 0.65rem; letter-spacing: 0.15em; text-transform: uppercase; color: var(--cobalt-clair); font-family: 'Source Serif 4', serif; }\n  .code-comment { color: #4a5a8a; }\n  .code-keyword { color: #80a0e0; }\n  .code-string { color: var(--or-clair); }\n  .code-number { color: #80e0b0; }\n  .code-function { color: #a0c0ff; }\n\n  .exercice {\n    background: #04091a;\n    color: var(--creme);\n    padding: 36px 40px;\n    margin: 3em 0;\n  }\n  .exercice h3 { color: var(--or-clair); font-style: normal; margin-top: 0; margin-bottom: 1em; font-size: 1.1rem; font-weight: 600; }\n  .exercice p { color: rgba(245,240,232,0.82); font-size: 0.97rem; margin-bottom: 0.8em; }\n  .exercice .correction { border-top: 1px solid rgba(42,74,170,0.4); margin-top: 1.5em; padding-top: 1.2em; }\n  .exercice .correction-titre { font-size: 0.7rem; letter-spacing: 0.18em; text-transform: uppercase; color: var(--or-clair); margin-bottom: 0.8em; font-weight: 600; }\n\n  blockquote {\n    padding: 0 0 0 32px;\n    margin: 2em 0;\n    position: relative;\n    font-style: italic;\n    font-size: 1.12rem;\n    color: #3a3530;\n  }\n  blockquote::before {\n    content: \"\\201C\";\n    position: absolute;\n    left: 0; top: -10px;\n    font-size: 3.5rem;\n    color: var(--cobalt-clair);\n    font-family: 'Playfair Display', serif;\n    line-height: 1;\n  }\n  blockquote cite { display: block; font-size: 0.82rem; font-style: normal; letter-spacing: 0.1em; text-transform: uppercase; color: var(--gris); margin-top: 8px; }\n\n  .conclusion { border-top: 2px solid var(--noir); margin-top: 3em; padding-top: 2em; }\n\n  @media (max-width: 600px) {\n    .hero { padding: 50px 20px 40px; }\n    .article-body { padding: 40px 20px 60px; }\n    .exercice { padding: 24px 20px; }\n    .code-block { padding: 16px; font-size: 0.78rem; }\n    .timeline-date { min-width: 80px; font-size: 0.8rem; }\n  }\n<\/style>\n<\/head>\n<body>\n\n<div class=\"hero\">\n  <div class=\"hero-inner\">\n    <div class=\"article-rubrique\">Myst\u00e8res des maths \u00b7 Article #13<\/div>\n    <h1>Le nombre <em>\u03c0<\/em> :<br>3,14159&#8230; mais jusqu&rsquo;o\u00f9 ?<\/h1>\n    <p class=\"hero-intro\">Tout le monde conna\u00eet \u03c0. Personne ne le comprend vraiment. Ce nombre bizarre qui se cache dans chaque cercle \u2014 des rondelles de gombo au march\u00e9 de Cotonou jusqu&rsquo;aux orbites des plan\u00e8tes \u2014 est l&rsquo;un des myst\u00e8res les plus profonds et les plus anciens de toute l&rsquo;humanit\u00e9.<\/p>\n    <div class=\"meta\">Par Odilon AKOWANOU &nbsp;\u00b7&nbsp; MathsVivantes &nbsp;\u00b7&nbsp; Lecture : 11 min<\/div>\n  <\/div>\n<\/div>\n\n<article class=\"article-body\">\n\n  <p>\n    Prends n&rsquo;importe quel objet rond autour de toi \u2014 un couvercle de casserole, un pneu de z\u00e9midjan, une assiette, la bouche d&rsquo;un puits. Mesure sa circonf\u00e9rence (le tour). Mesure son diam\u00e8tre (la largeur). Divise l&rsquo;un par l&rsquo;autre. Tu obtiendras toujours, quoi qu&rsquo;il arrive, le m\u00eame nombre :\n  <\/p>\n\n  <div class=\"formule\">\u03c0 \u2248 3,14159265358979&#8230;<\/div>\n\n  <p>\n    Toujours. Pour n&rsquo;importe quel cercle. Partout dans l&rsquo;univers. C&rsquo;est vertigineux. Ce nombre \u2014 qu&rsquo;on appelle pi et qu&rsquo;on \u00e9crit \u03c0 \u2014 est l&rsquo;une des constantes les plus fondamentales de la nature. Et ses d\u00e9cimales ne s&rsquo;arr\u00eatent jamais.\n  <\/p>\n\n  <h2>\u03c0 : la d\u00e9finition simple<\/h2>\n\n  <div class=\"definition\">\n    <strong>\u03c0 (pi) :<\/strong> Le rapport constant entre la circonf\u00e9rence d&rsquo;un cercle et son diam\u00e8tre. Pour tout cercle, quelle que soit sa taille : C \/ d = \u03c0. Ce nombre est universel, irrationnel et transcendant.\n  <\/div>\n\n  <div class=\"schema-container\">\n    <div class=\"schema-titre\">\u2b55 \u03c0 = Circonf\u00e9rence \u00f7 Diam\u00e8tre \u2014 toujours, partout<\/div>\n    <svg width=\"100%\" viewBox=\"0 0 520 220\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\">\n      <rect width=\"520\" height=\"220\" fill=\"white\"\/>\n\n      <!-- Cercle 1 petit -->\n      <circle cx=\"90\" cy=\"110\" r=\"50\" fill=\"none\" stroke=\"#2a4aaa\" stroke-width=\"2.5\"\/>\n      <line x1=\"40\" y1=\"110\" x2=\"140\" y2=\"110\" stroke=\"#b03a2e\" stroke-width=\"2\" stroke-dasharray=\"4,3\"\/>\n      <text x=\"90\" y=\"172\" font-size=\"11\" fill=\"#b03a2e\" text-anchor=\"middle\">d = 100mm<\/text>\n      <text x=\"90\" y=\"186\" font-size=\"11\" fill=\"#2a4aaa\" text-anchor=\"middle\">C = 314mm<\/text>\n      <text x=\"90\" y=\"205\" font-size=\"12\" fill=\"#c8a010\" text-anchor=\"middle\" font-weight=\"bold\">314\/100 = \u03c0<\/text>\n\n      <!-- Cercle 2 moyen -->\n      <circle cx=\"270\" cy=\"110\" r=\"75\" fill=\"none\" stroke=\"#2a4aaa\" stroke-width=\"2.5\"\/>\n      <line x1=\"195\" y1=\"110\" x2=\"345\" y2=\"110\" stroke=\"#b03a2e\" stroke-width=\"2\" stroke-dasharray=\"4,3\"\/>\n      <text x=\"270\" y=\"197\" font-size=\"11\" fill=\"#b03a2e\" text-anchor=\"middle\">d = 150mm<\/text>\n      <text x=\"270\" y=\"211\" font-size=\"11\" fill=\"#2a4aaa\" text-anchor=\"middle\">C = 471mm<\/text>\n\n      <!-- Cercle 3 grand -->\n      <circle cx=\"450\" cy=\"110\" r=\"55\" fill=\"none\" stroke=\"#2a4aaa\" stroke-width=\"2.5\"\/>\n      <line x1=\"395\" y1=\"110\" x2=\"505\" y2=\"110\" stroke=\"#b03a2e\" stroke-width=\"2\" stroke-dasharray=\"4,3\"\/>\n      <text x=\"450\" y=\"177\" font-size=\"11\" fill=\"#b03a2e\" text-anchor=\"middle\">d = 110mm<\/text>\n      <text x=\"450\" y=\"191\" font-size=\"11\" fill=\"#2a4aaa\" text-anchor=\"middle\">C = 346mm<\/text>\n\n      <!-- R\u00e9sultat central -->\n      <text x=\"260\" y=\"30\" font-size=\"14\" fill=\"#2a4aaa\" text-anchor=\"middle\" font-family=\"Playfair Display, serif\" font-weight=\"700\">Tailles diff\u00e9rentes \u2014 m\u00eame rapport !<\/text>\n      <text x=\"260\" y=\"50\" font-size=\"13\" fill=\"#c8a010\" text-anchor=\"middle\" font-family=\"Playfair Display, serif\">C\/d = \u03c0 \u2248 3,14159&#8230; toujours<\/text>\n\n      <!-- Diam\u00e8tre label -->\n      <text x=\"270\" y=\"103\" font-size=\"10\" fill=\"#b03a2e\" text-anchor=\"middle\">diam\u00e8tre<\/text>\n    <\/svg>\n  <\/div>\n\n  <h2>Ses premi\u00e8res d\u00e9cimales<\/h2>\n\n  <p>\n    Voici les 100 premi\u00e8res d\u00e9cimales de \u03c0. Observe-les. Cherches-y un motif, une r\u00e9p\u00e9tition, une logique. Tu n&rsquo;en trouveras aucune \u2014 parce qu&rsquo;il n&rsquo;y en a pas.\n  <\/p>\n\n  <div class=\"pi-digits\">\n    <span class=\"pi-sym\">\u03c0<\/span> = 3.<span class=\"d1\">14159 26535<\/span> <span class=\"d2\">89793 23846<\/span> <span class=\"d3\">26433 83279<\/span> <span class=\"d4\">50288 41971<\/span><br>\n    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class=\"d1\">69399 37510<\/span> <span class=\"d2\">58209 74944<\/span> <span class=\"d3\">59230 78164<\/span> <span class=\"d4\">06286 20899<\/span><br>\n    &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span class=\"d1\">86280 34825<\/span> <span class=\"d2\">34211 70679<\/span><br>\n    <br>\n    <span style=\"color:rgba(245,240,232,0.4); font-size:0.8rem;\">&#8230; et \u00e7a continue \u00e0 l&rsquo;infini, sans jamais se r\u00e9p\u00e9ter.<\/span>\n  <\/div>\n\n  <h2>L&rsquo;histoire de \u03c0 : 4 000 ans de traque<\/h2>\n\n  <div class=\"timeline\">\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">~1650 av. J.-C.<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>\u00c9gypte ancienne (Afrique !)<\/strong> \u2014 Le papyrus Rhind, r\u00e9dig\u00e9 par le scribe Ahm\u00e8s, utilise une approximation de \u03c0 \u2248 3,16. C&rsquo;est l&rsquo;une des premi\u00e8res traces \u00e9crites de ce nombre. L&rsquo;Afrique \u00e9tait l\u00e0 d\u00e8s le d\u00e9but.<\/div>\n    <\/div>\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">~250 av. J.-C.<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>Archim\u00e8de de Syracuse<\/strong> \u2014 Il encadre \u03c0 entre 223\/71 et 22\/7 en inscrivant et circonscrivant des polygones \u00e0 96 c\u00f4t\u00e9s dans un cercle. Premi\u00e8re m\u00e9thode rigoureuse.<\/div>\n    <\/div>\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">~500 ap. J.-C.<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>Aryabhata (Inde)<\/strong> \u2014 Calcule \u03c0 \u2248 3,1416 avec une pr\u00e9cision remarquable pour l&rsquo;\u00e9poque.<\/div>\n    <\/div>\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">1706<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>William Jones<\/strong> \u2014 Utilise pour la premi\u00e8re fois la lettre grecque <strong>\u03c0<\/strong> pour d\u00e9signer ce rapport. Leonhard Euler popularisera cette notation.<\/div>\n    <\/div>\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">1761<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>Johann Lambert<\/strong> \u2014 D\u00e9montre que \u03c0 est <strong>irrationnel<\/strong> : il ne peut pas s&rsquo;\u00e9crire comme fraction p\/q.<\/div>\n    <\/div>\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">1882<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>Ferdinand von Lindemann<\/strong> \u2014 D\u00e9montre que \u03c0 est <strong>transcendant<\/strong> \u2014 il ne satisfait aucune \u00e9quation alg\u00e9brique \u00e0 coefficients entiers. La quadrature du cercle est impossible \u00e0 jamais.<\/div>\n    <\/div>\n    <div class=\"timeline-item\">\n      <div class=\"timeline-date\">2024<\/div>\n      <div class=\"timeline-dot\"><\/div>\n      <div class=\"timeline-content\"><strong>Record actuel<\/strong> \u2014 \u03c0 est connu \u00e0 plus de <strong>105 000 milliards de d\u00e9cimales<\/strong>. Calcul\u00e9 par des supercalculateurs. Et toujours sans motif r\u00e9p\u00e9titif visible.<\/div>\n    <\/div>\n  <\/div>\n\n  <h2>Pourquoi \u03c0 est irrationnel \u2014 l&rsquo;intuition<\/h2>\n\n  <p>\n    Un nombre rationnel s&rsquo;\u00e9crit comme fraction : 1\/2, 3\/4, 22\/7&#8230; Sa repr\u00e9sentation d\u00e9cimale finit ou se r\u00e9p\u00e8te : 1\/3 = 0,333333&#8230;, 1\/7 = 0,142857142857&#8230;\n  <\/p>\n\n  <p>\n    \u03c0, lui, ne se r\u00e9p\u00e8te jamais. Ses d\u00e9cimales sont ap\u00e9riodiques \u2014 elles ne forment aucun motif qui se r\u00e9p\u00e8te, aussi loin qu&rsquo;on aille. Ce n&rsquo;est pas un hasard ni un manque de calcul : c&rsquo;est une propri\u00e9t\u00e9 math\u00e9matique profonde, <em>d\u00e9montr\u00e9e<\/em>.\n  <\/p>\n\n  <div class=\"encadre\">\n    <span class=\"encadre-titre\">\ud83d\udca1 Intuition de l&rsquo;irrationalit\u00e9<\/span>\n    <p>Un cercle \u00ab\u00a0parfait\u00a0\u00bb est une forme g\u00e9om\u00e9trique id\u00e9ale \u2014 sans angle, sans rupture, infiniment lisse. Mesurer sa circonf\u00e9rence avec des unit\u00e9s enti\u00e8res, c&rsquo;est essayer de capturer quelque chose de continu avec des mots discrets. Il y a une incompatibilit\u00e9 fondamentale entre la rondeur parfaite du cercle et les fractions faites d&rsquo;entiers.<\/p>\n    <p>C&rsquo;est cette incompatibilit\u00e9 qui se manifeste dans les d\u00e9cimales infinies de \u03c0.<\/p>\n  <\/div>\n\n  <h2>Comment calculer \u03c0 \u2014 trois m\u00e9thodes fascinantes<\/h2>\n\n  <h3>M\u00e9thode 1 \u2014 Archim\u00e8de : les polygones<\/h3>\n\n  <p>\n    Archim\u00e8de a encadr\u00e9 \u03c0 en inscrivant un polygone \u00e0 l&rsquo;int\u00e9rieur d&rsquo;un cercle et en en circonscrivant un autre \u00e0 l&rsquo;ext\u00e9rieur. Plus on augmente le nombre de c\u00f4t\u00e9s, plus les deux polygones se rapprochent du cercle, et plus l&rsquo;encadrement de \u03c0 devient pr\u00e9cis.\n  <\/p>\n\n  <div class=\"etape\"><span class=\"etape-numero\">6 c\u00f4t\u00e9s<\/span> 3 &lt; \u03c0 &lt; 3,464<\/div>\n  <div class=\"etape\"><span class=\"etape-numero\">12 c\u00f4t\u00e9s<\/span> 3,105 &lt; \u03c0 &lt; 3,215<\/div>\n  <div class=\"etape\"><span class=\"etape-numero\">96 c\u00f4t\u00e9s<\/span> 3,1408 &lt; \u03c0 &lt; 3,1429 (Archim\u00e8de)<\/div>\n  <div class=\"etape\"><span class=\"etape-numero\">\u221e c\u00f4t\u00e9s<\/span> \u03c0 = 3,14159265&#8230; (limite exacte)<\/div>\n\n  <h3>M\u00e9thode 2 \u2014 La s\u00e9rie de Leibniz<\/h3>\n\n  <p>\n    Au XVIIe si\u00e8cle, Leibniz d\u00e9couvre une formule stup\u00e9fiante : \u03c0 peut s&rsquo;exprimer comme une somme infinie de fractions simples !\n  <\/p>\n\n  <div class=\"formule\">\u03c0\/4 = 1 \u2212 1\/3 + 1\/5 \u2212 1\/7 + 1\/9 \u2212 1\/11 + &#8230;<\/div>\n\n  <p>\n    Elle converge tr\u00e8s lentement \u2014 il faut des millions de termes pour avoir 6 d\u00e9cimales exactes. Mais la beaut\u00e9 de la formule est saisissante : les nombres impairs 1, 3, 5, 7, 9&#8230; cachent \u03c0 en eux.\n  <\/p>\n\n  <h3>M\u00e9thode 3 \u2014 Monte Carlo : le hasard calcule \u03c0<\/h3>\n\n  <p>\n    Voici la m\u00e9thode la plus \u00e9tonnante : on peut calculer \u03c0 en lan\u00e7ant des points au hasard ! Si on lance des points al\u00e9atoires dans un carr\u00e9 de c\u00f4t\u00e9 1, la proportion de points qui tombent dans le quart de cercle inscrit converge vers \u03c0\/4.\n  <\/p>\n\n  <div class=\"schema-container\">\n    <div class=\"schema-titre\">\ud83c\udfb2 M\u00e9thode Monte Carlo \u2014 le hasard approche \u03c0<\/div>\n    <svg width=\"100%\" viewBox=\"0 0 360 300\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\">\n      <rect width=\"360\" height=\"300\" fill=\"white\"\/>\n\n      <!-- Carr\u00e9 -->\n      <rect x=\"80\" y=\"40\" width=\"200\" height=\"200\" fill=\"#f8f5ef\" stroke=\"#2a4aaa\" stroke-width=\"2\"\/>\n      <!-- Quart de cercle -->\n      <path d=\"M 80,240 A 200,200 0 0,1 280,40\" fill=\"#eef0ff\" stroke=\"#2a4aaa\" stroke-width=\"2\"\/>\n\n      <!-- Points dans le cercle (bleus) -->\n      <circle cx=\"130\" cy=\"80\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"160\" cy=\"100\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"110\" cy=\"140\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"180\" cy=\"70\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"140\" cy=\"160\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"200\" cy=\"110\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"120\" cy=\"110\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"170\" cy=\"140\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"150\" cy=\"200\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"220\" cy=\"150\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"100\" cy=\"180\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"240\" cy=\"130\" r=\"4\" fill=\"#2a4aaa\" opacity=\"0.8\"\/>\n\n      <!-- Points hors du cercle (rouges) -->\n      <circle cx=\"250\" cy=\"60\" r=\"4\" fill=\"#b03a2e\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"260\" cy=\"180\" r=\"4\" fill=\"#b03a2e\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"270\" cy=\"210\" r=\"4\" fill=\"#b03a2e\" opacity=\"0.8\"\/>\n      <circle cx=\"240\" cy=\"220\" r=\"4\" fill=\"#b03a2e\" opacity=\"0.8\"\/>\n\n      <!-- L\u00e9gende -->\n      <circle cx=\"100\" cy=\"268\" r=\"5\" fill=\"#2a4aaa\"\/>\n      <text x=\"112\" y=\"272\" font-size=\"11\" fill=\"#6b6560\">Dans le cercle (12)<\/text>\n      <circle cx=\"220\" cy=\"268\" r=\"5\" fill=\"#b03a2e\"\/>\n      <text x=\"232\" y=\"272\" font-size=\"11\" fill=\"#6b6560\">Hors (4)<\/text>\n\n      <!-- Formule -->\n      <text x=\"180\" y=\"292\" font-size=\"11\" fill=\"#2a4aaa\" text-anchor=\"middle\" font-family=\"Playfair Display, serif\">\u03c0 \u2248 4 \u00d7 12\/16 = 3,0<\/text>\n    <\/svg>\n  <\/div>\n\n  <p>\n    Plus on lance de points, plus l&rsquo;approximation est pr\u00e9cise. Avec 10 millions de points, on obtient \u03c0 avec 3-4 d\u00e9cimales exactes. C&rsquo;est la magie de la m\u00e9thode Monte Carlo \u2014 et c&rsquo;est aussi la base de nombreux algorithmes en data science et en finance.\n  <\/p>\n\n  <h2>\u03c0 dans les formules \u2014 il est partout<\/h2>\n\n  <p>\n    Ce qui rend \u03c0 encore plus myst\u00e9rieux, c&rsquo;est qu&rsquo;il appara\u00eet dans des formules qui n&rsquo;ont apparemment rien \u00e0 voir avec les cercles :\n  <\/p>\n\n  <div class=\"table-container\">\n    <table>\n      <tr>\n        <th>Formule<\/th>\n        <th>Domaine<\/th>\n        <th>Pourquoi c&rsquo;est surprenant<\/th>\n      <\/tr>\n      <tr>\n        <td style=\"font-family:'Playfair Display',serif;\">C = 2\u03c0r<\/td>\n        <td>G\u00e9om\u00e9trie<\/td>\n        <td>Normal \u2014 c&rsquo;est la d\u00e9finition<\/td>\n      <\/tr>\n      <tr>\n        <td style=\"font-family:'Playfair Display',serif;\">A = \u03c0r\u00b2<\/td>\n        <td>G\u00e9om\u00e9trie<\/td>\n        <td>Aire du cercle<\/td>\n      <\/tr>\n      <tr>\n        <td style=\"font-family:'Playfair Display',serif;\">e\u2071\u1d56\u2071 + 1 = 0<\/td>\n        <td>Analyse complexe<\/td>\n        <td>\ud83d\ude31 \u03c0, e, i, 1 et 0 dans une seule formule !<\/td>\n      <\/tr>\n      <tr>\n        <td style=\"font-family:'Playfair Display',serif;\">\u222b\u208b\u221e\u207a\u221e e\u207b\u02e3\u00b2 dx = \u221a\u03c0<\/td>\n        <td>Probabilit\u00e9s<\/td>\n        <td>\u03c0 dans la loi normale \u2014 sans cercle en vue !<\/td>\n      <\/tr>\n      <tr>\n        <td style=\"font-family:'Playfair Display',serif;\">1\/1\u00b2 + 1\/2\u00b2 + 1\/3\u00b2 + &#8230; = \u03c0\u00b2\/6<\/td>\n        <td>S\u00e9ries<\/td>\n        <td>Les carr\u00e9s des entiers cachent \u03c0 !<\/td>\n      <\/tr>\n      <tr>\n        <td style=\"font-family:'Playfair Display',serif;\">T = 2\u03c0\u221a(L\/g)<\/td>\n        <td>Physique (pendule)<\/td>\n        <td>La p\u00e9riode d&rsquo;un pendule contient \u03c0<\/td>\n      <\/tr>\n    <\/table>\n  <\/div>\n\n  <div class=\"encadre-histoire encadre\">\n    <span class=\"encadre-titre\">\ud83d\ude31 La formule la plus belle des maths<\/span>\n    <p>\n      La formule <strong>e\u2071\u1d56\u2071 + 1 = 0<\/strong> \u2014 appel\u00e9e identit\u00e9 d&rsquo;Euler \u2014 est r\u00e9guli\u00e8rement \u00e9lue \u00ab\u00a0plus belle formule math\u00e9matique\u00a0\u00bb par les math\u00e9maticiens du monde entier.\n    <\/p>\n    <p>\n      Elle r\u00e9unit en une seule \u00e9quation les cinq nombres les plus importants des math\u00e9matiques : <strong>e<\/strong> (la constante de la croissance naturelle), <strong>i<\/strong> (le nombre imaginaire, racine de \u22121), <strong>\u03c0<\/strong> (notre h\u00e9ros du jour), <strong>1<\/strong> (l&rsquo;unit\u00e9 multiplicative) et <strong>0<\/strong> (l&rsquo;unit\u00e9 additive).\n    <\/p>\n    <p>\n      Ce n&rsquo;est pas une co\u00efncidence. C&rsquo;est la signature d&rsquo;une unit\u00e9 profonde qui traverse toutes les math\u00e9matiques. Et \u03c0 est au c\u0153ur de tout \u00e7a.\n    <\/p>\n  <\/div>\n\n  <h2>Le code Python : calculons \u03c0 nous-m\u00eames<\/h2>\n\n  <div class=\"code-block\">\n    <span class=\"code-label\">Python<\/span>\n<span class=\"code-comment\"># Trois fa\u00e7ons de calculer \u03c0 en Python<\/span>\n<span class=\"code-keyword\">import<\/span> random\n<span class=\"code-keyword\">import<\/span> math\n\n<span class=\"code-comment\"># &#8212; M\u00e9thode 1 : S\u00e9rie de Leibniz &#8212;<\/span>\n<span class=\"code-keyword\">def<\/span> <span class=\"code-function\">pi_leibniz<\/span>(n_termes):\n    <span class=\"code-string\">\u00ab\u00a0\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb\u03c0\/4 = 1 &#8211; 1\/3 + 1\/5 &#8211; 1\/7 + &#8230;\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb<\/span>\n    resultat = <span class=\"code-number\">0<\/span>\n    signe = <span class=\"code-number\">1<\/span>\n    <span class=\"code-keyword\">for<\/span> k <span class=\"code-keyword\">in<\/span> <span class=\"code-function\">range<\/span>(n_termes):\n        resultat += signe \/ (<span class=\"code-number\">2<\/span>*k + <span class=\"code-number\">1<\/span>)\n        signe *= &#8211;<span class=\"code-number\">1<\/span>\n    <span class=\"code-keyword\">return<\/span> <span class=\"code-number\">4<\/span> * resultat\n\n<span class=\"code-comment\"># &#8212; M\u00e9thode 2 : Monte Carlo &#8212;<\/span>\n<span class=\"code-keyword\">def<\/span> <span class=\"code-function\">pi_monte_carlo<\/span>(n_points):\n    <span class=\"code-string\">\u00ab\u00a0\u00a0\u00bb\u00a0\u00bbLance n points al\u00e9atoires, compte ceux dans le quart de cercle\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb<\/span>\n    dans_cercle = <span class=\"code-number\">0<\/span>\n    <span class=\"code-keyword\">for<\/span> _ <span class=\"code-keyword\">in<\/span> <span class=\"code-function\">range<\/span>(n_points):\n        x = random.<span class=\"code-function\">uniform<\/span>(<span class=\"code-number\">0<\/span>, <span class=\"code-number\">1<\/span>)\n        y = random.<span class=\"code-function\">uniform<\/span>(<span class=\"code-number\">0<\/span>, <span class=\"code-number\">1<\/span>)\n        <span class=\"code-keyword\">if<\/span> x**<span class=\"code-number\">2<\/span> + y**<span class=\"code-number\">2<\/span> <= <span class=\"code-number\">1<\/span>:\n            dans_cercle += <span class=\"code-number\">1<\/span>\n    <span class=\"code-keyword\">return<\/span> <span class=\"code-number\">4<\/span> * dans_cercle \/ n_points\n\n<span class=\"code-comment\"># &#8212; M\u00e9thode 3 : Formule de Nilakantha (converge vite !) &#8212;<\/span>\n<span class=\"code-keyword\">def<\/span> <span class=\"code-function\">pi_nilakantha<\/span>(n_termes):\n    <span class=\"code-string\">\u00ab\u00a0\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb\u03c0 = 3 + 4\/(2\u00d73\u00d74) &#8211; 4\/(4\u00d75\u00d76) + 4\/(6\u00d77\u00d78) &#8211; &#8230;\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb\u00a0\u00bb<\/span>\n    resultat = <span class=\"code-number\">3.0<\/span>\n    signe = <span class=\"code-number\">1<\/span>\n    <span class=\"code-keyword\">for<\/span> k <span class=\"code-keyword\">in<\/span> <span class=\"code-function\">range<\/span>(<span class=\"code-number\">1<\/span>, n_termes + <span class=\"code-number\">1<\/span>):\n        n = <span class=\"code-number\">2<\/span> * k\n        resultat += signe * <span class=\"code-number\">4<\/span> \/ (n * (n+<span class=\"code-number\">1<\/span>) * (n+<span class=\"code-number\">2<\/span>))\n        signe *= &#8211;<span class=\"code-number\">1<\/span>\n    <span class=\"code-keyword\">return<\/span> resultat\n\n<span class=\"code-comment\"># &#8212; Comparaison &#8212;<\/span>\n<span class=\"code-function\">print<\/span>(<span class=\"code-string\">f\u00a0\u00bb\u03c0 r\u00e9el     = {math.pi:.10f}\u00a0\u00bb<\/span>)\n<span class=\"code-function\">print<\/span>(<span class=\"code-string\">f\u00a0\u00bbLeibniz    (10 000 termes) = {pi_leibniz(10000):.10f}\u00a0\u00bb<\/span>)\n<span class=\"code-function\">print<\/span>(<span class=\"code-string\">f\u00a0\u00bbMonte Carlo (1M points)   = {pi_monte_carlo(1000000):.10f}\u00a0\u00bb<\/span>)\n<span class=\"code-function\">print<\/span>(<span class=\"code-string\">f\u00a0\u00bbNilakantha (100 termes)   = {pi_nilakantha(100):.10f}\u00a0\u00bb<\/span>)\n\n<span class=\"code-comment\"># Convergence de Monte Carlo selon le nombre de points<\/span>\n<span class=\"code-function\">print<\/span>(<span class=\"code-string\">\u00ab\u00a0\\nConvergence Monte Carlo :\u00a0\u00bb<\/span>)\n<span class=\"code-keyword\">for<\/span> n <span class=\"code-keyword\">in<\/span> [<span class=\"code-number\">100<\/span>, <span class=\"code-number\">1000<\/span>, <span class=\"code-number\">10000<\/span>, <span class=\"code-number\">100000<\/span>, <span class=\"code-number\">1000000<\/span>]:\n    approx = <span class=\"code-function\">pi_monte_carlo<\/span>(n)\n    erreur = <span class=\"code-function\">abs<\/span>(approx &#8211; math.pi)\n    <span class=\"code-function\">print<\/span>(<span class=\"code-string\">f\u00a0\u00bb  n={n:8d} \u2192 \u03c0 \u2248 {approx:.6f} | erreur = {erreur:.6f}\u00a0\u00bb<\/span>)\n  <\/div>\n\n  <blockquote>\n    \u03c0 est comme l&rsquo;horizon \u2014 plus tu t&rsquo;en approches, plus tu r\u00e9alises qu&rsquo;il s&rsquo;\u00e9tend \u00e0 l&rsquo;infini. Et pourtant, tu l&rsquo;utilises chaque fois que tu traces un cercle.\n    <cite>\u2014 M\u00e9ditation math\u00e9matique<\/cite>\n  <\/blockquote>\n\n  <!-- EXERCICE -->\n  <div class=\"exercice\">\n    <h3>\u270f\ufe0f Exercice corrig\u00e9 \u2014 du primaire au lyc\u00e9e<\/h3>\n    <p><strong>Niveau primaire\/6\u00e8me :<\/strong> Le grand bassin rond du quartier Agla \u00e0 Cotonou a un diam\u00e8tre de 14 m\u00e8tres. Calcule sa circonf\u00e9rence. (Utilise \u03c0 \u2248 22\/7)<\/p>\n    <p><strong>Niveau 4\u00e8me\/3\u00e8me :<\/strong> Une roue de z\u00e9midjan a un rayon de 28 cm. Combien de tours fait-elle pour parcourir 1 km ? (\u03c0 \u2248 3,14)<\/p>\n    <p><strong>Niveau lyc\u00e9e :<\/strong> En utilisant les 4 premiers termes de la s\u00e9rie de Leibniz, calcule une approximation de \u03c0. Quelle est l&rsquo;erreur relative par rapport \u00e0 \u03c0 \u2248 3,14159 ?<\/p>\n\n    <div class=\"correction\">\n      <div class=\"correction-titre\">\u25b8 Correction<\/div>\n      <p><strong>Niveau primaire\/6\u00e8me :<\/strong><\/p>\n      <p>C = \u03c0 \u00d7 d = (22\/7) \u00d7 14 = 22 \u00d7 2 = <strong>44 m\u00e8tres<\/strong><\/p>\n\n      <p><strong>Niveau 4\u00e8me\/3\u00e8me :<\/strong><\/p>\n      <p>Circonf\u00e9rence d&rsquo;une roue = 2\u03c0r = 2 \u00d7 3,14 \u00d7 0,28 = <strong>1,7584 m<\/strong><\/p>\n      <p>1 km = 1000 m<\/p>\n      <p>Nombre de tours = 1000 \/ 1,7584 \u2248 <strong>568,7 tours<\/strong><\/p>\n\n      <p><strong>Niveau lyc\u00e9e :<\/strong><\/p>\n      <p>S\u00e9rie de Leibniz : \u03c0\/4 = 1 \u2212 1\/3 + 1\/5 \u2212 1\/7 + &#8230;<\/p>\n      <p>4 termes : \u03c0\/4 \u2248 1 \u2212 0,333 + 0,200 \u2212 0,143 = 0,724<\/p>\n      <p>\u03c0 \u2248 4 \u00d7 0,724 = <strong>2,896<\/strong><\/p>\n      <p>Erreur relative = |2,896 \u2212 3,14159| \/ 3,14159 \u2248 <strong>7,8%<\/strong><\/p>\n      <p>\u2192 La s\u00e9rie de Leibniz converge tr\u00e8s lentement. Il faut des milliers de termes pour avoir 3 d\u00e9cimales exactes ! \u2705<\/p>\n    <\/div>\n  <\/div>\n\n  <div class=\"conclusion\">\n    <h2>Ce qu&rsquo;on retient<\/h2>\n    <p>\n      \u03c0 est partout \u2014 dans les cercles, les ondes, les probabilit\u00e9s, les pendules, les nombres complexes. Il est irrationnel, transcendant, et ses d\u00e9cimales n&rsquo;ont aucun motif connu. On le conna\u00eet \u00e0 plus de 100 000 milliards de chiffres et on n&rsquo;en a toujours pas vu la fin. Et pourtant, pour construire une maison ronde, une citerne ou un puits \u00e0 Cotonou, \u03c0 \u2248 3,14 suffit amplement.\n    <\/p>\n    <p>\n      C&rsquo;est \u00e7a la beaut\u00e9 de \u03c0 : il est \u00e0 la fois infiniment myst\u00e9rieux et imm\u00e9diatement utile. Un pied dans l&rsquo;abstraction pure, un autre dans la r\u00e9alit\u00e9 quotidienne. Exactement comme les math\u00e9matiques elles-m\u00eames.\n    <\/p>\n    <p>\n      Dans le prochain article, nous plongerons dans <strong>les tontines b\u00e9ninoises \u2014 un mod\u00e8le math\u00e9matique parfait<\/strong>. Int\u00e9r\u00eats compos\u00e9s, valeur temporelle de l&rsquo;argent, th\u00e9orie des jeux \u2014 tout \u00e7a se cache dans cette pratique que nos mamans connaissent depuis toujours.\n    <\/p>\n  <\/div>\n\n<\/article>\n\n<\/body>\n<\/html>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Le nombre \u03c0 : 3,14159&#8230; mais jusqu&rsquo;o\u00f9 ? \u2014 MathsVivantes Myst\u00e8res des maths \u00b7 Article #13 Le nombre \u03c0 :3,14159&#8230; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-132","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fondements"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Le nombre Pi - AfrikIntelligent<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Le nombre Pi - AfrikIntelligent\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Le nombre \u03c0 : 3,14159&#8230; mais jusqu&rsquo;o\u00f9 ? \u2014 MathsVivantes Myst\u00e8res des maths \u00b7 Article #13 Le nombre \u03c0 :3,14159&#8230; [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AfrikIntelligent\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-29T06:00:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-29T06:00:39+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Odilon\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Odilon\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132\"},\"author\":{\"name\":\"Odilon\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a3da39574d729b6b3ff7514ccc055923\"},\"headline\":\"Le nombre Pi\",\"datePublished\":\"2026-04-29T06:00:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-29T06:00:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132\"},\"wordCount\":1153,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Fondements\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132\",\"name\":\"Le nombre Pi - AfrikIntelligent\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-04-29T06:00:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-29T06:00:39+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a3da39574d729b6b3ff7514ccc055923\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?p=132#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Le nombre Pi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/\",\"name\":\"AfrikIntelligent\",\"description\":\"Append autrement\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a3da39574d729b6b3ff7514ccc055923\",\"name\":\"Odilon\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/57bcd6a76fa395ae5e994943b66ccd3dd7e71cd0b1b77b351986e88c27801523?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/57bcd6a76fa395ae5e994943b66ccd3dd7e71cd0b1b77b351986e88c27801523?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/57bcd6a76fa395ae5e994943b66ccd3dd7e71cd0b1b77b351986e88c27801523?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Odilon\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/vmi3217629.contaboserver.net\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Le nombre Pi - AfrikIntelligent","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Le nombre Pi - AfrikIntelligent","og_description":"Le nombre \u03c0 : 3,14159&#8230; mais jusqu&rsquo;o\u00f9 ? \u2014 MathsVivantes Myst\u00e8res des maths \u00b7 Article #13 Le nombre \u03c0 :3,14159&#8230; [&hellip;]","og_url":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132","og_site_name":"AfrikIntelligent","article_published_time":"2026-04-29T06:00:38+00:00","article_modified_time":"2026-04-29T06:00:39+00:00","author":"Odilon","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Odilon","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132"},"author":{"name":"Odilon","@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/#\/schema\/person\/a3da39574d729b6b3ff7514ccc055923"},"headline":"Le nombre Pi","datePublished":"2026-04-29T06:00:38+00:00","dateModified":"2026-04-29T06:00:39+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132"},"wordCount":1153,"commentCount":0,"articleSection":["Fondements"],"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132","url":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132","name":"Le nombre Pi - AfrikIntelligent","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/#website"},"datePublished":"2026-04-29T06:00:38+00:00","dateModified":"2026-04-29T06:00:39+00:00","author":{"@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/#\/schema\/person\/a3da39574d729b6b3ff7514ccc055923"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?p=132#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Le nombre Pi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/#website","url":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/","name":"AfrikIntelligent","description":"Append autrement","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/#\/schema\/person\/a3da39574d729b6b3ff7514ccc055923","name":"Odilon","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57bcd6a76fa395ae5e994943b66ccd3dd7e71cd0b1b77b351986e88c27801523?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57bcd6a76fa395ae5e994943b66ccd3dd7e71cd0b1b77b351986e88c27801523?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57bcd6a76fa395ae5e994943b66ccd3dd7e71cd0b1b77b351986e88c27801523?s=96&d=mm&r=g","caption":"Odilon"},"sameAs":["https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net"],"url":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?author=1"}]}},"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Odilon","author_link":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/?author=1"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Le nombre \u03c0 : 3,14159&#8230; mais jusqu&rsquo;o\u00f9 ? \u2014 MathsVivantes Myst\u00e8res des maths \u00b7 Article #13 Le nombre \u03c0 :3,14159&#8230; [&hellip;]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133,"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions\/133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vmi3217629.contaboserver.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}